Czym jest alergia?
Alergia jest nieprawidłową reakcją układu odpornościowego na substancję, która dla większości osób pozostaje nieszkodliwa. Taką substancję nazywa się alergenem.
Alergenami mogą być między innymi składniki pokarmowe, pyłki roślin, roztocza kurzu domowego, sierść lub naskórek zwierząt, pleśnie, jad owadów, lateks oraz niektóre leki.
Po kontakcie z alergenem organizm dziecka może uruchomić reakcję obejmującą skórę, układ oddechowy, przewód pokarmowy albo kilka układów jednocześnie. Objawy mogą pojawić się szybko, nawet w ciągu kilku minut, ale niektóre reakcje rozwijają się dopiero po pewnym czasie.
Do możliwych objawów alergii należą katar, kichanie, łzawienie i swędzenie oczu, pokrzywka, zaczerwienienie skóry, kaszel, świsty, duszność, obrzęk ust lub twarzy, nudności, wymioty, biegunka i ból brzucha.
Czy alergia i nietolerancja to to samo?
Nie. Alergia pokarmowa jest związana z reakcją układu odpornościowego. Nawet niewielka ilość alergenu może u niektórych osób wywołać poważne objawy.
Nietolerancja pokarmowa nie jest tym samym mechanizmem. Najczęściej powoduje dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego, takie jak wzdęcia, ból brzucha, biegunka lub uczucie dyskomfortu. Jej nasilenie może zależeć od ilości spożytego produktu.
W przypadku alergii częściej mogą występować pokrzywka, świąd, obrzęk ust, kaszel, świsty albo trudności z oddychaniem.
Rodzic nie powinien jednak samodzielnie rozpoznawać nietolerancji wyłącznie dlatego, że dziecko skarży się na brzuch po posiłku. Podobne objawy mogą występować przy zaparciu, infekcji, stresie, celiakii oraz innych problemach zdrowotnych.
Jakie rodzaje alergii najczęściej występują u dzieci?
U dzieci mogą pojawiać się alergie pokarmowe, wziewne, kontaktowe i polekowe. Część dzieci ma również alergię na jad owadów.
Alergia pokarmowa ujawnia się po zjedzeniu określonego produktu. Alergia wziewna jest związana z wdychaniem alergenów, takich jak pyłki, roztocza lub cząsteczki pochodzące od zwierząt.
Reakcja kontaktowa może pojawić się po zetknięciu skóry z konkretną substancją. Nie każda wysypka kontaktowa jest jednak alergią. Często występuje zwykłe podrażnienie wywołane kosmetykiem, detergentem, potem, śliną, tkaniną albo tarciem.
Objawy różnych alergii mogą się nakładać. Dziecko może jednocześnie mieć atopowe zapalenie skóry, alergiczny nieżyt nosa i alergię pokarmową, ale wystąpienie jednego problemu nie przesądza automatycznie o obecności pozostałych.
Alergia pokarmowa u dziecka
Alergia pokarmowa może wystąpić po spożyciu nawet niewielkiej ilości określonego produktu. Reakcja może dotyczyć skóry, przewodu pokarmowego, układu oddechowego lub krążenia.
Do częstych objawów należą pokrzywka, zaczerwienienie, świąd, obrzęk ust lub twarzy, wymioty, ból brzucha, biegunka, kaszel i świsty. U niemowląt może pojawić się również pogorszenie zmian skórnych, rozdrażnienie albo trudności podczas karmienia.
Nie każda reakcja po jedzeniu oznacza alergię. Zaczerwienienie skóry wokół ust po kwaśnym owocu może być podrażnieniem kontaktowym. Ból brzucha po bardzo obfitym posiłku może wynikać z przejedzenia, a biegunka występująca jednorazowo może być związana z infekcją.
Podejrzenie alergii jest bardziej prawdopodobne, gdy podobne objawy występują wielokrotnie po tym samym produkcie i pojawiają się w przewidywalnym czasie po jego spożyciu.
Które produkty najczęściej wywołują alergię?
Reakcję alergiczną może wywołać praktycznie każdy pokarm, jednak częściej wiąże się ją między innymi z mlekiem, jajami, orzeszkami ziemnymi, innymi orzechami, pszenicą, soją, rybami i skorupiakami.
Nie oznacza to, że produkty te powinny być profilaktycznie usuwane z diety każdego dziecka. Nieuzasadnione ograniczanie jadłospisu może prowadzić do niedoborów i utrudniać prawidłowe rozszerzanie diety.
Szczególnego planu wprowadzania produktów mogą potrzebować niemowlęta z ciężkim wypryskiem, już rozpoznaną alergią lub wcześniejszą reakcją. Takie postępowanie należy uzgodnić z pediatrą lub alergologiem.
Alergia na białka mleka krowiego a nietolerancja laktozy
Alergia na białka mleka krowiego i nietolerancja laktozy są często mylone, choć oznaczają dwa różne problemy.
W alergii organizm reaguje na białka obecne w mleku. Objawy mogą obejmować skórę, przewód pokarmowy i układ oddechowy. Mogą pojawić się między innymi pokrzywka, obrzęk, wymioty, biegunka, krew w stolcu, świsty lub zaostrzenie zmian skórnych.
Nietolerancja laktozy wynika z trudności w trawieniu cukru mlecznego. Częściej powoduje wzdęcia, przelewanie, bóle brzucha i biegunkę, bez typowych objawów alergicznych, takich jak pokrzywka czy obrzęk ust.
Samodzielne przejście na dietę bezmleczną u małego dziecka może być ryzykowne. Mleko i produkty mleczne dostarczają ważnych składników odżywczych, dlatego ich eliminacja powinna być dobrze zaplanowana.
Alergia wziewna u dziecka
Alergia wziewna może objawiać się wodnistym katarem, częstym kichaniem, zatkanym nosem, swędzeniem nosa, łzawieniem i zaczerwienieniem oczu. Dziecko może pocierać nos dłonią, marszczyć go, oddychać przez usta i gorzej spać.
Objawy wywołane przez pyłki często nasilają się sezonowo. Reakcja na roztocza, pleśnie lub alergeny zwierząt może utrzymywać się przez większą część roku.
Długotrwale zatkany nos może wpływać na jakość snu, koncentrację, apetyt i funkcjonowanie w szkole. Dziecko może być niewyspane, drażliwe i skarżyć się na bóle głowy.
Nie należy zakładać, że każdy przewlekły katar jest alergią. Podobne objawy mogą być związane z częstymi infekcjami, przerostem migdałka gardłowego, problemami laryngologicznymi lub drażniącym działaniem zanieczyszczonego powietrza.
Jak odróżnić alergię od przeziębienia?
Przeziębieniu częściej towarzyszą gorsze samopoczucie, ból gardła, podwyższona temperatura i wydzielina, która może zmieniać charakter w czasie infekcji.
Przy alergii częściej pojawia się uporczywe kichanie, wodnisty katar, swędzenie nosa oraz zaczerwienione i łzawiące oczy. Dziecko może poza tym czuć się stosunkowo dobrze.
Objawy alergiczne mogą utrzymywać się przez wiele tygodni albo wracać w określonych miesiącach. Infekcja zazwyczaj stopniowo ustępuje.
Nie zawsze jednak można rozpoznać przyczynę na podstawie samej obserwacji. Jeśli katar jest przewlekły, zaburza sen, łączy się z kaszlem, świstami lub nawracającymi problemami z zatokami i uszami, dziecko powinno zostać zbadane.
Atopowe zapalenie skóry a alergia
Atopowe zapalenie skóry jest przewlekłą chorobą zapalną skóry. Objawia się między innymi suchością, świądem, zaczerwienieniem i nawracającymi zmianami.
Alergie mogą współistnieć z atopowym zapaleniem skóry, ale nie każda zmiana skórna jest wywołana pokarmem. Zaostrzenia mogą wiązać się również z przesuszeniem, temperaturą, potem, infekcją, drażniącym kosmetykiem, tkaniną lub stresem.
Samodzielne eliminowanie kolejnych produktów wyłącznie na podstawie pogorszenia skóry może doprowadzić do bardzo ograniczonej diety bez pewności, że przynosi ona korzyść.
Podstawą codziennej pielęgnacji jest regularne natłuszczanie i nawilżanie skóry preparatami dopasowanymi do dziecka oraz stosowanie leczenia zaleconego przez lekarza. Jeśli istnieje podejrzenie związku zmian z konkretnym pokarmem, potrzebna jest zaplanowana diagnostyka.
Pokrzywka u dziecka
Pokrzywka ma postać uniesionych, zwykle swędzących bąbli, które mogą przypominać ślady po kontakcie z pokrzywą. Zmiany mogą pojawiać się w różnych miejscach i stosunkowo szybko znikać, a następnie występować gdzie indziej.
Pokrzywka może być związana z alergią, ale u dzieci często towarzyszy także infekcjom. Jej pojawienie się nie przesądza więc o uczuleniu na ostatnio zjedzony produkt.
Jeśli poza zmianami skórnymi dziecko oddycha prawidłowo, nie ma obrzęku języka ani gardła i zachowuje się zwykle, należy skontaktować się z lekarzem w celu ustalenia postępowania.
Pokrzywka połączona z dusznością, osłabieniem, obrzękiem gardła, powtarzającymi się wymiotami lub zaburzeniem świadomości może oznaczać ciężką reakcję i wymaga natychmiastowej pomocy.
Anafilaksja – najgroźniejsza reakcja alergiczna
Anafilaksja jest nagłą i potencjalnie zagrażającą życiu reakcją alergiczną. Może rozwinąć się bardzo szybko po kontakcie z alergenem.
Objawy alarmowe obejmują między innymi obrzęk języka lub gardła, chrypkę, trudności z przełykaniem, nagłe świsty, duszność, bardzo szybkie albo utrudnione oddychanie, znaczne osłabienie, bladość, splątanie, omdlenie lub utratę przytomności.
Zmiany skórne mogą występować, ale ciężka reakcja nie zawsze musi zaczynać się od wysypki. Dlatego nie należy czekać na pokrzywkę, jeśli dziecko po kontakcie z możliwym alergenem ma nagłe problemy z oddychaniem lub krążeniem.
Anafilaksja wymaga natychmiastowego wezwania pomocy. Jeśli dziecko ma zalecony przez lekarza automatyczny wstrzykiwacz z adrenaliną, należy zastosować go zgodnie z indywidualnym planem działania i wcześniejszym przeszkoleniem.
Co zrobić przy podejrzeniu anafilaksji?
Należy natychmiast wezwać pogotowie ratunkowe. Nie wolno czekać, aż objawy same miną, ani jechać samodzielnie do odległej przychodni, gdy stan szybko się pogarsza.
Jeśli dziecko ma adrenalinę przepisaną przez lekarza, należy ją podać zgodnie z otrzymanymi instrukcjami. Lek powinien być łatwo dostępny, a nie schowany głęboko w torbie lub pozostawiony w domu.
Dziecka z dusznością nie należy zmuszać do chodzenia. Pozycję trzeba dostosować do stanu i wskazówek ratownika. Jeśli dochodzi do utraty przytomności i dziecko nie oddycha prawidłowo, należy rozpocząć resuscytację zgodnie ze swoimi umiejętnościami oraz instrukcjami dyspozytora.
Nawet jeśli po podaniu adrenaliny nastąpi poprawa, dziecko nadal wymaga pilnej oceny medycznej.
Obrzęk ust lub twarzy
Niewielki, ograniczony obrzęk może występować w łagodniejszej reakcji, ale trudno przewidzieć, czy nie zacznie się nasilać.
Szczególnie groźny jest obrzęk języka, wnętrza jamy ustnej i gardła. Niepokojące są również chrypka, trudność z przełykaniem śliny, nietypowe odgłosy oddechowe i uczucie zaciskania gardła.
Przy szybko postępującym obrzęku oraz jakichkolwiek trudnościach z oddychaniem należy traktować sytuację jako nagłą.
Jak diagnozuje się alergię?
Rozpoznanie alergii nie powinno opierać się na jednym przypadkowym badaniu. Najważniejszy jest dokładny wywiad: po czym pojawiły się objawy, jak szybko wystąpiły, jak wyglądały, jak długo trwały i czy sytuacja powtórzyła się wcześniej.
Lekarz może zalecić testy skórne, oznaczenie swoistych przeciwciał we krwi albo inne badania. Wynik testu wskazujący uczulenie nie zawsze oznacza, że dany alergen rzeczywiście wywołuje objawy kliniczne.
Dlatego wyniki powinny być interpretowane przez specjalistę w połączeniu z historią dziecka. Szerokie panele badań wykonywane bez konkretnego podejrzenia mogą prowadzić do wyników trudnych do oceny i niepotrzebnego eliminowania wielu produktów.
W wybranych sytuacjach stosuje się próbę prowokacji pokarmowej. Powinna być ona wykonywana według zaleceń specjalisty, nie samodzielnie w domu, jeśli wcześniejsza reakcja mogła być poważna.
Czy testy z włosa rozpoznają alergię?
Testy z włosa, biorezonans oraz inne niezweryfikowane metody nie zastępują diagnostyki alergologicznej.
Mogą prowadzić do długiej listy rzekomych uczuleń, niepotrzebnych diet i kosztownych terapii bez potwierdzonego znaczenia.
Jeśli rodzic podejrzewa alergię, najlepiej zacząć od pediatry lub alergologa i zabrać ze sobą dokładny opis reakcji, zdjęcia zmian skórnych oraz informacje o spożytym produkcie.
Dzienniczek objawów alergicznych
Przy nawracających objawach pomocny może być dzienniczek. Warto zapisywać datę, godzinę, zjedzone produkty, przyjęte leki, aktywność, kontakt ze zwierzęciem, pobyt na dworze oraz pojawiające się dolegliwości.
W przypadku zmian skórnych można zrobić zdjęcie w dobrym świetle. Warto zapisać, ile czasu minęło od możliwego kontaktu z alergenem i jak długo objawy się utrzymywały.
Dzienniczek nie powinien jednak prowadzić do obsesyjnego analizowania każdego posiłku. Ma pomóc lekarzowi znaleźć powtarzalny schemat, a nie samodzielnie zastąpić diagnostykę.
Diety eliminacyjne – dlaczego wymagają ostrożności?
Usunięcie podejrzanego produktu może być elementem diagnostyki lub leczenia, ale powinno odbywać się według ustalonego planu.
Eliminowanie mleka, jaj, pszenicy albo wielu grup produktów może zmniejszyć podaż białka, energii, wapnia, żelaza i innych składników potrzebnych do rozwoju.
Dziecko z rozpoznaną alergią pokarmową powinno mieć regularnie oceniany wzrost i sposób odżywiania, a w razie potrzeby otrzymać wsparcie dietetyczne. Takie zalecenia znajdują się również w wytycznych dotyczących postępowania w alergiach pokarmowych.
Nie należy eliminować produktu tylko dlatego, że badanie wykazało podwyższony wynik, jeśli dziecko je go bez objawów. Decyzję powinien podjąć lekarz znający całą historię.
Czy produkt trzeba wykluczyć na całe życie?
Nie zawsze. Część alergii dziecięcych może z czasem ustępować, ale tempo tego procesu zależy od rodzaju alergenu i indywidualnej sytuacji.
Rodzic nie powinien samodzielnie sprawdzać, czy alergia minęła, podając dziecku produkt, który wcześniej wywołał poważną reakcję.
Alergolog może zaplanować kontrolne badania lub próbę prowokacji w bezpiecznych warunkach. Dopiero na tej podstawie zmienia się zalecenia dietetyczne.
Czy śladowe ilości alergenu są niebezpieczne?
U niektórych dzieci nawet niewielka ilość alergenu może spowodować reakcję. Dlatego sposób unikania produktu powinien być dostosowany do rozpoznania i zaleceń alergologa.
Rodzice powinni nauczyć się czytać etykiety, rozpoznawać różne nazwy składnika oraz zwracać uwagę na możliwość zanieczyszczenia produktu podczas produkcji lub przygotowywania posiłku.
Nie należy jednak wprowadzać bardziej restrykcyjnych zasad niż zalecone. Nadmierne ograniczenia mogą znacząco utrudniać życie dziecka i całej rodziny, nie przynosząc dodatkowych korzyści.
Czy dziecko z alergią może jeść w restauracji?
Może, ale wymaga to przygotowania. Rodzic powinien jasno poinformować personel o alergii i upewnić się, że potrawa nie zawiera alergenu ani nie została nim zanieczyszczona podczas przygotowania.
Samo usunięcie widocznego składnika z gotowego dania może nie wystarczyć. Na przykład zdjęcie orzechów z deseru nie sprawia, że deser staje się bezpieczny dla dziecka z ciężką alergią.
Przy poważnej alergii warto wybierać miejsca, które potrafią udzielić konkretnych informacji o składzie i procedurach kuchennych. Jeśli odpowiedzi są niejasne, bezpieczniej zrezygnować z dania.
Dziecko powinno mieć przy sobie zalecone leki i plan postępowania.
Alergia w żłobku, przedszkolu i szkole
Placówka powinna otrzymać pisemną informację o rozpoznaniu, alergenach, możliwych objawach oraz sposobie postępowania.
Personel powinien wiedzieć, gdzie znajdują się leki i jak ich użyć. Automatyczny wstrzykiwacz z adrenaliną musi być dostępny szybko, a nie zamknięty w miejscu, do którego trudno dotrzeć.
Warto omówić posiłki, przekąski, urodziny, wycieczki, zajęcia kulinarne i wydarzenia, podczas których mogą pojawić się produkty spożywcze. Szkoły i placówki powinny mieć procedury ograniczające ryzyko przypadkowego kontaktu oraz reagowania na ciężką reakcję.
Dziecko nie powinno być zawstydzane ani izolowane. Bezpieczeństwo można organizować w taki sposób, aby nadal uczestniczyło w życiu grupy.
Jak uczyć dziecko dbania o własne bezpieczeństwo?
Zakres odpowiedzialności powinien być dostosowany do wieku. Małe dziecko może uczyć się, że przed zjedzeniem nowego produktu zawsze pyta rodzica lub opiekuna.
Starsze może stopniowo poznawać nazwy alergenów, czytać etykiety, informować dorosłych o pierwszych objawach i nosić przy sobie zalecone leki.
Dziecko powinno wiedzieć, że nie wolno mu wymieniać się jedzeniem, jeśli skład produktu nie jest znany. Nie należy jednak budować przekonania, że każdy posiłek poza domem jest śmiertelnym zagrożeniem.
Edukacja powinna dawać poczucie sprawczości, a nie stale podsycać lęk.
Alergia a życie emocjonalne dziecka
Dziecko z alergią może czuć się inne, szczególnie podczas urodzin, wycieczek i wspólnych posiłków. Może złościć się na ograniczenia albo wstydzić się pytania o skład.
Rodzice mogą nieświadomie wzmacniać lęk, komentując przy dziecku każdą sytuację jako skrajnie niebezpieczną. Z drugiej strony bagatelizowanie ryzyka również odbiera mu poczucie bezpieczeństwa.
Najlepiej przekazywać spokojny komunikat: „Musimy sprawdzić skład, żeby jedzenie było dla ciebie bezpieczne. Wiemy, co zrobić, gdyby pojawiły się objawy”.
Warto przygotowywać bezpieczne odpowiedniki przekąsek na wydarzenia i wcześniej uzgadniać rozwiązania z organizatorami, aby dziecko nie dowiadywało się w ostatniej chwili, że nie może niczego zjeść.
Jeśli lęk przed reakcją zaczyna ograniczać szkołę, spotkania i codzienne funkcjonowanie, pomocna może być rozmowa z psychologiem.
Czy alergii można zapobiec?
Nie istnieje sposób, który zagwarantuje, że dziecko nigdy nie rozwinie alergii.
Aktualne podejście do rozszerzania diety nie polega jednak na profilaktycznym opóźnianiu wszystkich potencjalnie alergizujących produktów u zdrowych niemowląt. Wprowadzanie pokarmów powinno odbywać się zgodnie z gotowością dziecka i zaleceniami pediatry.
Dzieci z ciężkim wypryskiem, alergią na jajko albo wcześniejszą reakcją mogą wymagać indywidualnego planu. Badania i zalecenia dotyczące między innymi orzeszków ziemnych pokazują, że u części niemowląt z grup ryzyka odpowiednio zaplanowane wczesne wprowadzenie produktu może ograniczać prawdopodobieństwo rozwoju alergii, ale powinno odbywać się zgodnie z oceną specjalisty.
Rodzice nie powinni przeprowadzać takiej próby samodzielnie, jeśli dziecko wcześniej reagowało na pokarm lub ma ciężkie zmiany skórne.
Zwierzęta domowe a alergia
Objawy po kontakcie ze zwierzęciem mogą obejmować kichanie, katar, łzawienie, świąd, kaszel i nasilenie problemów oddechowych.
Alergenem nie musi być sama sierść. Reakcję mogą wywoływać białka znajdujące się między innymi w naskórku, ślinie i wydzielinach zwierzęcia.
Nie należy oddawać zwierzęcia wyłącznie na podstawie przypuszczenia. Najpierw warto skonsultować objawy i przeprowadzić diagnostykę.
Jeśli związek zostanie potwierdzony, lekarz pomoże ustalić sposób ograniczenia narażenia. Decyzje dotyczące dalszego mieszkania zwierzęcia w domu zależą od nasilenia objawów i możliwości ich kontrolowania.
Roztocza kurzu domowego
Roztocza są mikroskopijnymi organizmami występującymi między innymi w materacach, pościeli, tapicerowanych meblach i dywanach.
Dziecko uczulone na roztocza może mieć przewlekły katar, zatkany nos, kaszel, swędzenie oczu i gorsze objawy w nocy lub rano.
Nie da się stworzyć całkowicie sterylnego domu. W zależności od zaleceń można ograniczać liczbę zbierających kurz przedmiotów, regularnie prać pościel, wietrzyć pomieszczenia i utrzymywać odpowiednie warunki wilgotności.
Nadmierne używanie intensywnych środków czyszczących i zapachowych może dodatkowo podrażniać drogi oddechowe, dlatego więcej chemii nie zawsze oznacza lepsze warunki.
Pyłki roślin
Objawy sezonowe mogą nasilać się w okresie pylenia konkretnych drzew, traw lub chwastów.
Pomocne może być obserwowanie kalendarza pylenia, zamykanie okien w okresie bardzo wysokiego stężenia, zmiana ubrania po powrocie i mycie twarzy lub włosów po długim pobycie na dworze.
Nie oznacza to jednak, że dziecko powinno przez cały sezon pozostawać w domu. Aktywność na świeżym powietrzu nadal jest ważna. Warto wybierać pory i miejsca, w których objawy są mniejsze, oraz stosować leczenie zalecone przez lekarza.
Czy leki przeciwalergiczne są bezpieczne?
Leki przeciwhistaminowe, preparaty do nosa, krople do oczu i inne środki powinny być dobrane do wieku dziecka, rodzaju objawów i stanu zdrowia.
Niektóre leki mogą wywoływać senność, inne wymagają regularnego stosowania przez określony czas. Nie należy podawać dziecku preparatu przeznaczonego dla dorosłego ani zwiększać dawki z powodu braku natychmiastowej poprawy.
Szczególnie ostrożnie należy podchodzić do kropli obkurczających błonę śluzową nosa. Ich zbyt długie stosowanie może nasilać problem.
Leki przeciwhistaminowe mogą pomóc przy części objawów, ale nie zastępują adrenaliny podczas anafilaksji.
Adrenalina w automatycznym wstrzykiwaczu
Dziecko, u którego istnieje ryzyko anafilaksji, może otrzymać receptę na automatyczny wstrzykiwacz z adrenaliną.
Rodzice, dziecko odpowiednio do wieku oraz opiekunowie powinni wiedzieć, jak i kiedy go zastosować. Warto regularnie sprawdzać termin ważności i stan urządzenia.
Nie powinno się przechowywać go w skrajnie wysokiej lub niskiej temperaturze. Musi być dostępny podczas szkoły, wycieczki, treningu, wizyty u znajomych i podróży.
Plan postępowania powinien pochodzić od lekarza. Nie należy czekać na rozwój wszystkich możliwych objawów, jeśli kryteria podania adrenaliny zostały spełnione.
Najczęstsze błędy rodziców
Jednym z częstych błędów jest samodzielne eliminowanie wielu produktów na podstawie niespecyficznych objawów. Może to prowadzić do niedoborów i utrudniać diagnostykę.
Innym jest wykonywanie szerokich paneli testów bez związku z historią dziecka i interpretowanie każdego dodatniego wyniku jako potwierdzonej alergii.
Niebezpieczne może być także ponowne podawanie produktu „dla sprawdzenia” po wcześniejszej poważnej reakcji.
Rodzice mogą również zbyt długo obserwować obrzęk i problemy z oddychaniem w nadziei, że lek przeciwhistaminowy wystarczy. Przy podejrzeniu anafilaksji potrzebne jest natychmiastowe postępowanie ratunkowe.
Błędem jest też niewłączanie placówki w plan bezpieczeństwa. Informacja o alergii powinna dotrzeć do wszystkich osób odpowiedzialnych za opiekę.
Kiedy umówić dziecko do lekarza?
Konsultacja jest wskazana, gdy podobne objawy regularnie pojawiają się po określonym pokarmie, kontakcie ze zwierzęciem, pobycie w konkretnym miejscu albo w wybranym sezonie.
Lekarz powinien ocenić nawracającą pokrzywkę, przewlekły katar, długotrwały kaszel, świsty, pogarszające się zmiany skórne, powtarzające się wymioty po jedzeniu lub trudności ze wzrostem.
Szybkiej konsultacji wymaga reakcja obejmująca kilka układów jednocześnie, na przykład pokrzywka połączona z wymiotami albo kaszlem.
Kiedy natychmiast wezwać pomoc?
Natychmiastowej pomocy wymagają obrzęk języka lub gardła, trudności z oddychaniem, świsty, chrypka, problemy z przełykaniem, sinienie, gwałtowne osłabienie, splątanie, omdlenie i utrata przytomności.
Niepokojące jest również nagłe wiotczenie małego dziecka albo wyraźna zmiana zachowania po kontakcie z możliwym alergenem.
W takiej sytuacji należy wezwać pogotowie, zastosować zaleconą adrenalinę, jeśli dziecko ją ma, i postępować zgodnie z planem ratunkowym.
Jak przygotować się do wizyty u alergologa?
Warto zabrać dzienniczek objawów, zdjęcia wysypki, listę spożytych produktów, opakowania podejrzanych artykułów i informacje o czasie pojawienia się reakcji.
Należy powiedzieć o wszystkich lekach podanych dziecku oraz o tym, czy przyniosły poprawę.
Lekarz może zapytać o astmę, atopowe zapalenie skóry i alergie występujące w rodzinie. Ważne są także informacje o wzroście dziecka, diecie i dotychczasowych ograniczeniach.
Nie należy odstawiać leków przed testami bez wcześniejszego uzgodnienia, ponieważ niektóre preparaty mogą wpływać na wyniki, ale ich samodzielne odstawienie może być niebezpieczne.
Alergia u dziecka może objawiać się katarem, swędzeniem oczu, wysypką, pokrzywką, bólem brzucha, wymiotami, kaszlem, świstami i obrzękiem. Objawy mogą być łagodne, ale czasami rozwijają się gwałtownie.
Nie każda dolegliwość po jedzeniu oznacza alergię, a dodatni wynik testu nie zawsze potwierdza, że dany produkt wywołuje objawy. Podstawą diagnozy są dokładny wywiad, obserwacja oraz badania dobrane i zinterpretowane przez specjalistę.
Nie należy samodzielnie wprowadzać rozbudowanych diet eliminacyjnych ani testować w domu produktu, który wcześniej spowodował poważną reakcję.
Dziecko z rozpoznaną alergią powinno mieć jasny plan postępowania obejmujący dom, przedszkole, szkołę i wyjazdy. Leki ratunkowe muszą być dostępne, a opiekunowie powinni wiedzieć, jak ich użyć.
Najważniejsze jest rozpoznawanie sygnałów anafilaksji. Obrzęk gardła, duszność, chrypka, nagłe osłabienie, sinienie lub utrata przytomności wymagają natychmiastowej pomocy.
